Mity dietetyczne – 5 popularnych przekonań obalonych przez naukę

To jeden z najpopularniejszych mitów żywieniowych. Dla organizmu nie ma znaczenia o której godzinie jesz – liczy się łączna ilość energii spożyta w ciągu doby w stosunku do zapotrzebowania. Materiały NCEŻ potwierdzają, że pora posiłku nie wpływa istotnie na przyrost masy ciała, jeśli bilans kaloryczny pozostaje taki sam.

Jedyny powód, dla którego jedzenie wieczorem bywa problemem, to nawyk sięgania po wysokokaloryczne przekąski (chipsy, słodycze) przed telewizorem. To kwestia rodzaju jedzenia, nie godziny.

Gluten wymaga eliminacji przede wszystkim przy celiakii, alergii na pszenicę lub rozpoznanej nadwrażliwości. Dla pozostałych osób zwykle nie ma powodów medycznych do rezygnacji z glutenu.

Eliminacja glutenu bez wskazań może obniżać podaż błonnika i witamin z grupy B, jeśli nie zostanie dobrze zaplanowana. Produkty „bezglutenowe” nie są automatycznie lepszym wyborem.

Organizm nie wymaga zewnętrznego „detoksu” – wątroba i nerki działają całą dobę i usuwają produkty przemiany materii. Kuracje sokowe mogą prowadzić do niedoborów białka i błonnika oraz do nadmiaru cukrów prostych z owoców. Szczególnej ostrożności wymagają dzieci, kobiety w ciąży, osoby z cukrzycą, chorobami nerek i zaburzeniami odżywiania.

NCEŻ podkreśla, że pojęcie „detoksu” w kontekście żywieniowym nie ma naukowego uzasadnienia. Zamiast diety sokowej lepszym wsparciem dla organizmu jest regularne picie wody, warzywa w każdym posiłku i ograniczenie wysoko przetworzonej żywności.

Suplementy diety nie podlegają tak rygorystycznej kontroli jak leki. GIS regularnie ostrzega przed suplementami zawierającymi niedeklarowane substancje lub niebezpieczne dawki składników aktywnych.

Zgodnie z wytycznymi IZZ suplementacja ma sens jedynie w uzasadnionych przypadkach, np. witamina D w miesiącach zimowych czy kwas foliowy u kobiet planujących ciążę. Dieta bogata w warzywa, owoce, pełne ziarna i białko zwykle pokrywa zapotrzebowanie na większość witamin i składników mineralnych.

Tłuszcze to niezbędny makroskładnik. Organizm potrzebuje ich do wchłaniania witamin A, D, E i K, budowy błon komórkowych i produkcji hormonów. Problem nie leży w tłuszczu jako takim, lecz w jego rodzaju i ilości.

Piramida Zdrowego Żywienia IZZ zaleca preferowanie tłuszczów roślinnych (oliwa, olej rzepakowy, orzechy) i ograniczanie tłuszczów nasyconych (masło, smalec, tłuste mięso). Ryby morskie dostarczają cennych kwasów omega-3.

Rzetelne materiały edukacyjne: podają autora i jego kwalifikacje, mają bibliografię ze źródłami naukowymi, podkreślają ograniczenia zaleceń i zachęcają do konsultacji ze specjalistą.

Sygnały ostrzegawcze: obietnice szybkich efektów bez wysiłku, eliminacja całych grup produktów, jednoczesne sprzedawanie „rozwiązania” (suplementu, kursu, diety pudełkowej), brak źródeł i dat, powoływanie się na jedną „rewolucyjną” publikację przy ignorowaniu konsensusu naukowego.